Pelicula Film & TV blog

De diagnose ADHD wordt steeds vaker bij kinderen en volwassenen gesteld. Het lijkt wel of half Nederland lijdt aan deze volksziekte.
De kleinkunst acteur Jochanan Westra die “niet uit het leven haalt wat erin zit”, heeft misschien wel “zoiets als ADHD”.

Hij begint een tragikomische zoektocht naar de zin en onzin van deze stoornis en vooral naar de manier waarop hij er persoonlijk mee om wil gaan. Jochanan’s zoektocht wordt afwisselend getoond door gesprekken met zijn psychiater, door persiflages op de zoektocht tijdens een theaterrepetitie ter voorbereiding op zijn nieuwe one-man show en door beelden uit zijn ‘gewone’ leven. Tenslotte komen zoektocht, theaterrepetitie en het dagelijkse leven bij elkaar en vindt Jochanan zijn eigen originele oplossing voor zijn ‘druk zijn’.

Kijk nu alvast naar de trailer.

Extra: Stel je niet aan! – Korte voorlichtingsfilm over ADHD.

Bestel

Tags: ADD, adhd, documentaire, film.

Op 7 november 2009 vond de landelijke ADD-dag plaats in de RAI in Amsterdam. Deze werd georganiseerd door Karin Windt van Stichting ADD Nederland.

Een van de hoogtepunten was die dag was wat mij betreft – ik ben niet helemaal objectief – het optreden van Jochanan Westra. Hij vertelde over zijn zoektocht naar het hebben van ADHD of ADD. Hierbij werd een fragment uit de documentaire – DRUK – die over Jochanan gemaakt werd, getoond. Dit leidde tot enthousiaste reacties uit de zaal en na afloop werd Jochanan bestookt met vragen.

Na afloop gaven veel mensen te kennen op de hoogte gebracht te willen worden als eind november DRUK op DVD wordt uitgebracht. Zij die hier niet aan toekwamen en dit alsnog willen doen, kunnen hiervoor terecht op de Pelicula website.

Daar zal ook gepubliceerd worden wanneer deze documentaire over ADD en ADHD op televisie zal worden vertoond.

Tags: ADD, adhd.

Afgelopen vrijdag hebben Harro Henkemans (editor) en ik (regisseur) de finale off line versie van de documentaire over ADHD, getiteld “DRUK”, afgemaakt.

In deze documentaire die als werktitel “Stel je niet aan!” had, staat de kleinkunst-acteur Jochanan Westra centraal. De documentaire toont zijn tragikomische zoektocht naar de zin, de onzin en vooral de voor hem persoonlijke betekenis van de ‘aandoening’ ADHD.

In de montage wordt Jochanan’s zoektocht afwisselend verbeeld door zijn medische zoektocht – met name zijn gesprekken met de psychiater -, door persiflages op en pastiches van deze zoektocht tijdens een theaterrepetitie ter voorbereiding op zijn nieuwe one-man show en tenslotte door beelden uit het ‘gewone’ leven van Jochanan. Aan het eind van de documentaire komen zoektocht, theater-repetitie en het dagelijkse leven op onverwachte en ongewone wijze bij elkaar en vindt Jochanan zijn eigen originele oplossing voor zijn “druk zijn”.

Wij zijn zo trots op het resultaat dat wij het verschijnen van deze documentaire niet nauwelijks gezien voorbij willen laten gaan.

Daarom zullen wij de komende tijd trachten zoveel mogelijk publiciteit voor deze documentaire te generen. Zo zullen wij in een Amsterdams filmhuis een aantal vertoningen organiseren waarbij zowel pers, omroepen, belangenverenigingen voor ADHD en ADHD-ers zelf zullen worden uitgenodigd. Het is de bedoeling dat deze vertoningen gepresenteerd worden door de hoofdpersoon van de documentaire, door Jochanan dus.

O.a. via deze weblog zal iedereen op de hoogte gehouden worden van verdere publiciteitsplannen.

Tags: adhd, documentaire.

Het materiaal eens rustig gespot. En vrij nauwkeurig uitgeschreven. Bijna 12 uur materiaal. En daarmee een beetje gaan knippen en plakken. Stukjes achter elkaar zetten die op een of andere manier met elkaar te maken hebben. En op andere momenen het scenario erbij gepakt en vrij rucksichtlos in beelden achter elkaar gezet wat ik daar in eerdere instantie in woorden had opgeschreven. En zowaar. Het begon een heel klein beetje ergens op te lijken. Er begon een heel heel klein lijntje te ontstaan. Nog geen bloesem. Zelfs geen knop. Maar onmiskenbaar een lijntje.
En met dat hele kleine lijntje, en met het 12 uur materiaal. Op schijf en op papier. Ben ik vrijdag met editor Harro Henkemans aan de slag gegaan. Of beter, hij ging aan de slag. En ik zat schuin achter hem en riep af en toe iets, beaamde een handeling. moedigde hem aan om nog meer risiko te nemen. Of ging naar buiten om eerst chocola en later – het was immers vrijdag – ook nog wat bier te halen.
En Harro ging maar door. Als een improviserende pianist. Als iemand die zonder vast plan de rubikon kubus in een rotvaart aan het oplossen is. Hij ging maar door. Zette nieuwe stukjes achter elkaar. Plakte er een stuk muziek onder. Versnelde hier en der een shot. En voegde dan weer wat vertraging toe. Mengde subtiel en uitgekiend uitspraken hier gedaan, met beelden daar geschoten.
En zag ik donderdag nog een lijntje. Vrijdag zag ik de eerste vage contouren van een bloem. Een bloem die er nog lang niet is. Die nog heel veel draaiuren, heel veel inspannng van mij, mijn crew en van J. zal vragen. Maar decontouren die ik vrijdag ontwaarde zeggen me nu al dat die uren en die inspanning de moeite waard zullen zijn.
Ik kan haast niet wachten.
Tot de volgende montage dag. Tot het moment dat J. weer terug is van vakantie in Amerika.
En naar ik zojuist uit een emailtje begreep, staat ook Harro te popelen.
We hebben er zin an!

Tags: adhd, documentaire.

Heb de afgelopen week het materiaal dat we tot dusverre vastgelegd hebben gespot.
Werd en word daar niet echt blij van.
Het heeft geen enkel verband, het is slecht verstaanbaar, het ziet er vaak niet echt mooi uit, er zijn al bijna twee draaidagen doorheen gejast, er zit geen verhaal in, J. blijft oppervlakkig en gaat de confrontatie met zichzelf en zijn adhd niet aan, bij de meeste interviewtjes die hij zelf gedraaid heeft zijn zijn gesprekspartners zo goed als onthoofd, ik heb toch geprobeerd er iets uit te monteren maar ben daar gefrustreerd weer mee opgehouden, Pelicula kreeg een afwijzing van het Fonds Psychische Gezondheid zodat er nauwelijks geld rest, ik kan me deze dagen slecht concentreren, als een echte adhd’er, ook andere klusjes lopen niet echt zodat ik me schudlig voel tegenover mjn vriendin en kind, mijn vriendin overigens die tegenwoordig 5 dagen per week naar school/werk combi gaat en ’s avons en in het weekend huiswerk moet maken zodat ik geacht word me schuldig te voelen over ieder uur dat ik overwerk, iedereen is lekker bezig behalve ik, gisteren had ik van de spanning buikloop en kreeg ik een telefoontje dat mijn vriendin in het ziekenhuis lag met maagklachten, vermoedelijk ook van spanning en stress, mijn dochter van 1 1/2 wordt nog steeds minstens twee keer per nacht wakker en begint dan te huilen, faillissement dreigt, een creatieve blokkade lijkt zich van mj meester te hebben gemaakt, kortom, het gaat even iets minder, maar er zit niets anders op dan door te gaan, dit soort periodes horen erbij, de zon zal heus wel weer gaan schijnen in adhd documentaire land.

Tags: adhd, documentaire.

Alweer enige maanden geleden heb ik het toen nog tamelijk summiere plan voor de ADHD documentaire “Stel je niet aan!” ingestuurd voor Makers voor Makers. Dit is een in het kader van het Film Festival Utrecht ontwikkeld initiatief waarbij beginnende documentaire makers hun documentaire plan kunnen doorlichten met een ‘gerenommeerde maker’.
Ik was eigenlijk alweer vergeten dat ik me ingeschreven had toen ik een bericht ontving dat ik en mijn documentaire tot de gelukkigen behoorden en ik 30 september in Utrecht op het Neude in het Festival Paviljoen verwacht werd.
Toen ik me daar gisteren bij de receptie vervoegde had geen van beide damens die daar zaten ook maar ooit van Makers voor Makers gehoord. Ze vermoedden dat dat wel ergens in het cafe van het Festival Paviljoen zou zijn hoewel ze het in de programma-boekjes nergens konden terugvinden.
Hun intuitie bleek te kloppen. Het cafe bleek die middag volledig voor Makers voor Makers gereserveerd te zijn. En toen hoorde ik ook voor het eerste welke ‘gerenommeerde maker’ het dan was die aan mij gekoppeld was. Het bleek te gaan om … Hetty Naaijkens-Retel Helmrich.
Een hele mond vol waar ik eerlijk gezegd nog nooit eerder van gehoord had. Hoewel ze als producente bij tamelijk beroemde projecten betrokken is geweest als De Stand van de zon en Stand van de Maan.
Ze kende mij overigens wel. Eens had ze met Sander Francken gesproken over mogeljke samenwerking in het kader van de documentaire “Dealing and wheeling in small arms” waarvoor ik het scenario schreef.

Wat kon ze me vertellen?

Dat ze het scnenario dat ik geschreven had voor “Stel je niet aan!” nog geen scenario vond. Meer een korte beschrijving van mogelijke scenes. Feitelijk. Zonder veel gevoel.
Ze raadde me aan meer gevoel, meer persoonlijke belevenis, in mijn documentaire te stoppen. Bijvoorbeeld door op een aantal gele briefjes kort op te schrijven wat ik nu met mijn documentaire wil laten zien.
Toen ik haar over mijn eigen adhd ervaring vertelde, hoe ik na diagnose daarvan plotseling tot aan mijn nek in een wereld van gespreksgroepen, medicatie en adhd-cafes zat waar ik daarvoor eigenlijk nauwelijks van gehoord had raakte ze plotseling en overduidelijk enthousiast.
Dat moest ik opschrijven in mijn scenario!
En daarover moest mijn documentaire gaan!

Desnoods met een ander hoofdrolspeler, desnoods met een andere crew, maar zonder persoonlijke betrokkenheid en een persoonlijke invalshoek zou het niets worden met mijn documentaire.
Ze kon aan mijn ogen zien dat die persoonlijke betrokkenheid er wel degelijk was. En in hoge mate. Maar uit het scenario maakte ze dat niet op.
Ze legde me vervolgens uit waarom ze in staat was mijn ogen te lezen. Waarom ze zonder nadrukkelijk te letten op wat ik zei, en nog minder op wat ik had opgeschreven. toch conclusies kon trekken t.a.v. mijn betrokkenheid. Ze deed namelijk sinds een aantal jaren aan NLP, Neuro-Linguistic Programming.
Ze legde me uit dat een mens niet gelijk is aan zijn gedachten en ook niet gelijk aan zijn gevoelens. Wat een mens tot een specifiek mens maakt zit dieper.
En dat diepere bepaalt ook wat hij uit de werkelijkheid om zich heen filtert en tot zich neemt en wat aan hem of haar voorbijgaat. Bij sommige mensen ligt de nadruk van deze filter op reuk ‘er zit een luchtje aan’, bij anderen op zicht ‘het ziet er niet naar uit’, of gevoel ‘dit voelt niet goed’, of op nog weer andere zintuigen.
Wat ik met deze NLP gerelateerde kennis aanmoet waar het mijn documentaire betreft weet ik niet precies, maar ergens voel ik dat ik er wel wat aan heb.
Verder raadde Hetty Naaijkens, zo vat ik haar naam maar even samen, me nog aan om van de opnames die ik al gemaakt heb een korte montage te maken en daarmee de boer op te gaan voor aanvullende financiering.
Na een flyer gekregen te hebben van haar laatste documentaire, die ze deze keer ook zelf regiseerde, “Contractpensions” en na haar beloofd te hebben Sander Francen te bewegen haar een DVD van “Dealing and wheeling in small arms” op te sturen, namen we afscheid.

Al met al toch een heel nuttige sessie. Misschien een beetje abstracter dan verwacht, wellicht een beetje spiritueler, maar daarom zeker niet minder waardevol.

En een ding is zeker. Er valt nog heel veel werk te verzetten voordat mijn documentaire een documentaire zal zijn.

Tags: adhd, documentaire.

Als je nog geen adhd had zou je het van deze draaidag bijna krijgen.

We begonnen ’s morgens om 9.30 op Open Studio om onze apparatuur op te halen en waren daar rond middernacht weer terug om onze apparatuur weer in te leveren.
Camera- en geluidsman protesteerden. Dit is toch niet normaal meer!? En terecht. Ik heb ze uiteindelijk dan ook anderhalve dag uitbetaald. Hetgeen betekent dat het budget slinkt. Nog een paar draaidagen te gaan en de documentaire moet erop staan. Moet, want dan zijn er geen middelen meer. Niet alleen adhd’ers maar ook producenten slapen vaak laat en slecht.

We begonnen die ochtend met een in scene gezette rijles voor J. In de buurt van en met dank aan rijschool Dorland & Saftey First.
Straatje keren van achteren gefilmd, in totaal, van voren, vanuit de auto en met een mount op de auto. Om maar genoeg materiaal te hebben om in de montage er een spannende scène van te snijden. Een scène bedoeld om het geheel wat lucht en wat humor te geven.
En dat twee keer. Een keer dat het totaal fout gaat, in de documentaire te plaatsen voor J. zijn eerste pilgebruik. En een keer, J. in een ander jasje, alles in het kader van de suggestie, dat het na pilgebruik wat beter lijkt te gaan.
Opnames kosten altijd veel en veel meer tijd dan tevoren gepland. Ook nu ik steeds meer ervaring begin te krijgen. Veel meer dan het straatje keren konden we niet vastleggen.
Opnames geslaagd. Bijna. Alleen de verstaanbaarheid van J. was niet al te te best. Bleek achteraf. Ook regisseurs slapen vaak laat en slecht.
Toen was het alweer tijd om te verkassen naar de Albert Cuyp markt.
Zo stond het bescheven in de callsheet:
Bedoeling: Op de markt lopen vele, vele mensen. J. is daar een van. Op het eerste gezicht onderscheidt hij zich niet van anderen. Maar de ervaring leert dat het in sommige hoofden druk is en in andere hoofden veel rustiger … Wie zijn de adhd’ers?
Shots:
Overzichtshot van J. tussen vele andere marktbezoekers
CU van hoofd J.
CU van andere hoofden van marktbezoekers
J. spreekt persoon of personen aan, filmend met zijn handcamera: Ben ik anders?

Klaar alweer. Opnames geslaagd! Op naar de volgende locatie. Of beter: op naar de volgende stad! In Den Haag wachtte immers DE (hoofdletters bewust gebruikt) adhd expert van Nederland voor een tweegesprek met J. Een gesprek onder vier ogen, een lens, een hengel en een dasspeld met psychiater Sandra Kooy.

We gingen met twee auto’s om de flinke hoeveelheid apparatuur te kunnen vervoeren. In de ene auto geluidsman Haro Henkemans en cameraman Simon Sliphorst. In de andere auto J. en regisseur Joost Schrickx. Oftewel ik.
Ik gebruikte de reis om op J. in te praten bij het gesprek zo dicht mogelijk bij zichzelf te blijven. Uit te gaan van zijn eigen onzekerheden over zijn adhd. Zijn eigen vragen.

Toen het gesprek op het kantoor van Sandra Kooy een aanvang nam bleek J. toch de nodige afstand tot zichzelf te bewaren. Hij verviel in een soort rol van de journalist. Een rol die het gesprek er in eerste instantie zeker niet spannender op maakte. Later werd dat gelukkig beter. Toen het bijvoorbeeld ging over medicijngebruik en of J. daardoor zijn creativiteit zou verliezen. En ook toen hij tot drie keer aan Sandra Kooy vroeg wat zij van hem vond, “Heb ik het nou of niet?”, gebeurde er iets voor de camera – hoewel Sandra natuurlijk geen echt antwoord gaf – wat spannend was en wat in de montage zeker bruikbaar zal zijn.

Klaar. Iedereen redelijk tevreden. Had misschien meer ingezeten. Maar zeker ook minder.

Op naar Scheveningen. Redelijk in de buurt overigens.
We hadden geluk. Het zag er prachtig uit. Schitterende luchten en een flonkerende zee tegen de achtergrond waarvan we de dan weer peinzende, dan weer ontspannen en dan weer plotseling rennende J. op aantrekkelijke wijze konden vastleggen. Als plakshots, als vulshots, als je weet maar nooit shots.

Op naar de laatste bestemming. Het tropische Tikibad in Wassenaar. Om daar J. vast te leggen in een positie waarin hij naar eigen zeggen altijd rust in zijn hoofd ervaart. Drijvend op een luchtbed op kabbelende golven.
Hoewel we in Scheveningen goed hadden gegeten was iedereen kennelijk toch moe na deze lange draaidag. Het kostte ons bijna een uur om het zwembad te vinden en toen we eenmaal binnen waren ging bijna alles fout wat fout kon gaan. De lens van de camera besloeg van het vochtige klimaat, het zwembad ging dicht en alle bezoekers verdwenen, het licht was slecht en nauwelijks mee te werken, door de overal aanwezige tegeltjes lukte het niet om het zo gewenste tropisch sfeertje vast te leggen, de computergestuurde waterval besloot ermee op te houden …
Ik heb de beelden nog niet gespot maar vrees met vreze.

Die dag gelukkig geen tijd om daar langer over na te denken. Het was al laat. We moesten terug naar Amsterdam om de apparatuur terug te brengen. En om J. op de trein naar Nijmegen te zetten. Die hij dus miste. Waardoor er voor mij weinig anders op zat dan hem een lift naar Nijmegen aan te bieden. Waardoor ik om 4 uur op mijn bed lag.
Om 7 uur wordt mijn dochtertje wakker.

Net als adhd’ers slapen ook regisseurs en producenten vaak laat. En slecht.

Tags: adhd, documentaire.

11 augustus 2008 was het dan zover.
J. had zijn ADHD intake-gesprek in het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen.
En wij hadden geregeld dat wij daarbij mochten zijn met onze film crew:
Regie: Joost Schrickx, camera: Simon Sliphorst en geluid: Harro Henkemans.
Wat was Jochanan goed!
Hij acteerde, schmierde, flirtte met de co-assistente, was bang voor de bloedprik en bouwde dat dramatisch mooi op, was zeer camerabewust … en was toch helemaal zichzelf. Helemaal J.
Kortom, een goede keuze voor deze documentaire. Een bijzondere keuze.
En toen kwam de conclusie van de psychiater. Heel dubbel. Ergens hoopten we dat hij zou zeggen dat alles wees op adhd. Dat zou goed zijn voor het vervolg. Goed zijn voor de documentaire. Maar wel lullig voor J.
Dat maakt deze film zo moeilijk voor mij als regisseur. En producent. Twee lastig te combineren petten. Ik mag J. graag. En hoop voor hem het beste. Maar voor mijn film zou het niet slecht zijn als …
Onze professionele gebeden werden verhoord. Dr. Kan zette er zelfs een ‘flesje wijn op in’ dat J. adhd heeft. Maar wilde alvorens tot een conclusie te komen eerst nog zijn vriendin en zijn zus spreken.
Een volgende keer.
De tijd zal het dus leren!

Tags: adhd, documentaire.

Ok, we gaan dus een documentaie maken waarin een acteur fungeert die we in allerlei bedachte adhd gerelateerde situaties brengen om zodoende binnen een beperkt aantal draaidagen een volledige documentaire te realiseren. Balancerend op de grens van fictie en realiteit.
Maar waar en hoe vind je zo gauw een geschikte acteur?

Geluidsman en editor Harro Henkemans maakte mij attent op een filmpje waarmee hij een aantal jaren geleden een prijs won: “De vleeseter”. Deze korte documentaire gaat over de tweeslachtige houding van mensen tegenover vleeseten. J., een vleeseter, koopt een koe en begeleidt haar naar de slacht. Tijdens dit proces ontstaat er een band tussen J. en de koe, Corry 61. J. twijfelt steeds meer aan zijn voornemen om Corry te gaan slachten.
Een originele invalshoek resulterend in een leuke film. Maar wat voor ons belangrijker was:
J. kon inderdaad, gezien zijn voorkomen en manier van doen, wel eens een geschikte acteur zijn voor onze adhd documentaire.
Hoe ongelovelijk geschikt bleek pas toen ik J. een tijdje later voor de eerste keer belde. Werkelijkheid en fictie raakten op onvoorziene schitterende wijze verweven.
Wat bleek namelijk. J. dacht al langere tijd dat hij wel eens adhd zou kunnen hebben en had zojuist een eerste adhd intakegesprek met een psychiater aangevraagd.
Voor ons een buitenkans. Mooier dan dit zouden we ons streven om op de grens van fictie en realiteit te balanceren nooit meer kunnen verbeelden.

Zonder nog verder te zoeken naar mogelijke alternatieven besloten we met J. in zee te gaan.

Tags: adhd, documentaire.

Zo rond mei 2008 kreeg Pelicula het wat rustiger omdat de documentaire ‘Boer tot Boer – De stem van Ile a Morphil’ zijn voltooing naderde.

En toen vonden we het toch wel zonde dat we nog niets gedaan hadden met het geld dat Stichting Kinderpostzegels, De Hersenstichting en Stichting Voorzorg ons toegezegd hadden om een documentaire over ADHD te ontwikkelen. We realiseerden ons tegelijkertijd echter ook dat het totale bedrag van € 20.000 niet afdoende zou zijn om verschillende hoofdpersonen langere tijd met een (dure) cameraploeg te volgen in afwachting van een moment dat er iets gebeurt dat interessant voor de documentaire kon zijn.
Daarom besloten we het plan te herschrijven. En de documentaire niet op te bouwen rondom ‘echte’ mensen die iets te maken hebben met de adhd problematiek maar rondom een acteur. Het grote voordeel van een acteur is dat het mogelijk wordt situaties te laten naspelen, scènes van tevoren te scripten, bepaalde accenten te laten zetten en een humorlaag met het verhaal te integreren, bijvoorbeeld als de acteur het relaas van zijn zoektocht in zijn theatershow verwerkt.

Hierdoor zal de documentaire zich gaan afspelen op het subtiele grensgebied tussen fictie en realiteit. Een bijkomend voordeel van dit concept is dat het aantal draaidagen beperkt blijft, hetgeen de kosten zal drukken zodat we als het meezit binnen de genoemde € 20.000 kunnen blijven.

Deze vorm ‘tussen realiteit en fictie’ werd overigens al eerder door maker Joost Schrickx met succes toegepast, zoals bij de realisatie van een 10-delige serie over een Amsterdamse 4 Havo-klas, “17” (MTV) en de gedramatiseerde voorlichtingsfilm “Like Dolphins can swim” (Murekla BV) en bij het scenario van de series “Finals” (IDTV, BNN) en “Westside” (AT5).
Dit is echter de eerste keer dat hij op basis van dit concept een langere documentaire gaat maken.

Deze vorm zal ertoe bijdragen dat de documentaire aantrekkelijk en aansprekend zal zijn voor een grote groep mensen, en niet alleen voor direct betrokkenen. Hierdoor zal de documentaire – meer dan een voorlichtingsfilm – taboes doorbreken wat betreft de wijze waarop de samenleving over ADHD denkt en oordeelt.

En dat is de bedoeling!

Tags: adhd, documentaire.