Pelicula Film & TV blog

Alweer enige maanden geleden heb ik het toen nog tamelijk summiere plan voor de ADHD documentaire “Stel je niet aan!” ingestuurd voor Makers voor Makers. Dit is een in het kader van het Film Festival Utrecht ontwikkeld initiatief waarbij beginnende documentaire makers hun documentaire plan kunnen doorlichten met een ‘gerenommeerde maker’.
Ik was eigenlijk alweer vergeten dat ik me ingeschreven had toen ik een bericht ontving dat ik en mijn documentaire tot de gelukkigen behoorden en ik 30 september in Utrecht op het Neude in het Festival Paviljoen verwacht werd.
Toen ik me daar gisteren bij de receptie vervoegde had geen van beide damens die daar zaten ook maar ooit van Makers voor Makers gehoord. Ze vermoedden dat dat wel ergens in het cafe van het Festival Paviljoen zou zijn hoewel ze het in de programma-boekjes nergens konden terugvinden.
Hun intuitie bleek te kloppen. Het cafe bleek die middag volledig voor Makers voor Makers gereserveerd te zijn. En toen hoorde ik ook voor het eerste welke ‘gerenommeerde maker’ het dan was die aan mij gekoppeld was. Het bleek te gaan om … Hetty Naaijkens-Retel Helmrich.
Een hele mond vol waar ik eerlijk gezegd nog nooit eerder van gehoord had. Hoewel ze als producente bij tamelijk beroemde projecten betrokken is geweest als De Stand van de zon en Stand van de Maan.
Ze kende mij overigens wel. Eens had ze met Sander Francken gesproken over mogeljke samenwerking in het kader van de documentaire “Dealing and wheeling in small arms” waarvoor ik het scenario schreef.

Wat kon ze me vertellen?

Dat ze het scnenario dat ik geschreven had voor “Stel je niet aan!” nog geen scenario vond. Meer een korte beschrijving van mogelijke scenes. Feitelijk. Zonder veel gevoel.
Ze raadde me aan meer gevoel, meer persoonlijke belevenis, in mijn documentaire te stoppen. Bijvoorbeeld door op een aantal gele briefjes kort op te schrijven wat ik nu met mijn documentaire wil laten zien.
Toen ik haar over mijn eigen adhd ervaring vertelde, hoe ik na diagnose daarvan plotseling tot aan mijn nek in een wereld van gespreksgroepen, medicatie en adhd-cafes zat waar ik daarvoor eigenlijk nauwelijks van gehoord had raakte ze plotseling en overduidelijk enthousiast.
Dat moest ik opschrijven in mijn scenario!
En daarover moest mijn documentaire gaan!

Desnoods met een ander hoofdrolspeler, desnoods met een andere crew, maar zonder persoonlijke betrokkenheid en een persoonlijke invalshoek zou het niets worden met mijn documentaire.
Ze kon aan mijn ogen zien dat die persoonlijke betrokkenheid er wel degelijk was. En in hoge mate. Maar uit het scenario maakte ze dat niet op.
Ze legde me vervolgens uit waarom ze in staat was mijn ogen te lezen. Waarom ze zonder nadrukkelijk te letten op wat ik zei, en nog minder op wat ik had opgeschreven. toch conclusies kon trekken t.a.v. mijn betrokkenheid. Ze deed namelijk sinds een aantal jaren aan NLP, Neuro-Linguistic Programming.
Ze legde me uit dat een mens niet gelijk is aan zijn gedachten en ook niet gelijk aan zijn gevoelens. Wat een mens tot een specifiek mens maakt zit dieper.
En dat diepere bepaalt ook wat hij uit de werkelijkheid om zich heen filtert en tot zich neemt en wat aan hem of haar voorbijgaat. Bij sommige mensen ligt de nadruk van deze filter op reuk ‘er zit een luchtje aan’, bij anderen op zicht ‘het ziet er niet naar uit’, of gevoel ‘dit voelt niet goed’, of op nog weer andere zintuigen.
Wat ik met deze NLP gerelateerde kennis aanmoet waar het mijn documentaire betreft weet ik niet precies, maar ergens voel ik dat ik er wel wat aan heb.
Verder raadde Hetty Naaijkens, zo vat ik haar naam maar even samen, me nog aan om van de opnames die ik al gemaakt heb een korte montage te maken en daarmee de boer op te gaan voor aanvullende financiering.
Na een flyer gekregen te hebben van haar laatste documentaire, die ze deze keer ook zelf regiseerde, “Contractpensions” en na haar beloofd te hebben Sander Francen te bewegen haar een DVD van “Dealing and wheeling in small arms” op te sturen, namen we afscheid.

Al met al toch een heel nuttige sessie. Misschien een beetje abstracter dan verwacht, wellicht een beetje spiritueler, maar daarom zeker niet minder waardevol.

En een ding is zeker. Er valt nog heel veel werk te verzetten voordat mijn documentaire een documentaire zal zijn.

Tags: adhd, documentaire.

De film “Fighting Weapons for development” – waarvoor Joost Schrickx het scenario schreef – is door de kijkers van de zender GoedTV gekozen tot Documentaire van de Maand Oktober.

Deze documentaire laat zien hoe een internationaal project in Cambodja, gericht op het inzamelen onder de bevolking van handwapens en ander kleine wapens, bijdraagt aan stabiliteit en vrede.

De inzameling van de wapens, waarbij de bevolking als ruilmiddel kleine ontwikkelingsprojecten krijgt aangeboden, zoals het delven van een put of het stichten van een school, gaat echter lang niet altijd zonder slag of stoot. En ook bij de opslag en vervolgens de vernietiging van de wapens, komen de projectleiders menig obstakel tegen. Opgeworpen door de nog steeds angstige en daardoor aarzelende bevolking, machtsbeluste lokale notabelen en zelfs de natuur.

Uiteindelijk lukt het toch een grootscheepse en spectaculaire wapenverbranding te organiseren – een flame of peace – als teken van hoop op een zo vurig gewenste blijvende vrede in Cambodja.

Iedere eerste vrijdag van de maand laat de landelijke digitale zender GoedTV een nieuwe, door de kijkers gekozen, documentaire zien.

De documentaire wordt vervolgens in de periode daarna door de week heen iedere dag in de herhaling uitgezonden.

Tevens wordt de documentaire expliciet vermeld op de GoedTV website en in hun Nieuwsbrief.

Fighting weapons for Development is hiermee de opvolger van Boer tot Boer – De stem van Ile a Morphil, een lange documentaire over de veelbewogen relaties tussen Nederland en het gebied Ile a Morphil in Senegal, eveneens geproduceerd door Pelicula. Deze documentaire werd verkozen tot documentaire van de maand september.

Tags: documentaire.

Als je nog geen adhd had zou je het van deze draaidag bijna krijgen.

We begonnen ’s morgens om 9.30 op Open Studio om onze apparatuur op te halen en waren daar rond middernacht weer terug om onze apparatuur weer in te leveren.
Camera- en geluidsman protesteerden. Dit is toch niet normaal meer!? En terecht. Ik heb ze uiteindelijk dan ook anderhalve dag uitbetaald. Hetgeen betekent dat het budget slinkt. Nog een paar draaidagen te gaan en de documentaire moet erop staan. Moet, want dan zijn er geen middelen meer. Niet alleen adhd’ers maar ook producenten slapen vaak laat en slecht.

We begonnen die ochtend met een in scene gezette rijles voor J. In de buurt van en met dank aan rijschool Dorland & Saftey First.
Straatje keren van achteren gefilmd, in totaal, van voren, vanuit de auto en met een mount op de auto. Om maar genoeg materiaal te hebben om in de montage er een spannende scène van te snijden. Een scène bedoeld om het geheel wat lucht en wat humor te geven.
En dat twee keer. Een keer dat het totaal fout gaat, in de documentaire te plaatsen voor J. zijn eerste pilgebruik. En een keer, J. in een ander jasje, alles in het kader van de suggestie, dat het na pilgebruik wat beter lijkt te gaan.
Opnames kosten altijd veel en veel meer tijd dan tevoren gepland. Ook nu ik steeds meer ervaring begin te krijgen. Veel meer dan het straatje keren konden we niet vastleggen.
Opnames geslaagd. Bijna. Alleen de verstaanbaarheid van J. was niet al te te best. Bleek achteraf. Ook regisseurs slapen vaak laat en slecht.
Toen was het alweer tijd om te verkassen naar de Albert Cuyp markt.
Zo stond het bescheven in de callsheet:
Bedoeling: Op de markt lopen vele, vele mensen. J. is daar een van. Op het eerste gezicht onderscheidt hij zich niet van anderen. Maar de ervaring leert dat het in sommige hoofden druk is en in andere hoofden veel rustiger … Wie zijn de adhd’ers?
Shots:
Overzichtshot van J. tussen vele andere marktbezoekers
CU van hoofd J.
CU van andere hoofden van marktbezoekers
J. spreekt persoon of personen aan, filmend met zijn handcamera: Ben ik anders?

Klaar alweer. Opnames geslaagd! Op naar de volgende locatie. Of beter: op naar de volgende stad! In Den Haag wachtte immers DE (hoofdletters bewust gebruikt) adhd expert van Nederland voor een tweegesprek met J. Een gesprek onder vier ogen, een lens, een hengel en een dasspeld met psychiater Sandra Kooy.

We gingen met twee auto’s om de flinke hoeveelheid apparatuur te kunnen vervoeren. In de ene auto geluidsman Haro Henkemans en cameraman Simon Sliphorst. In de andere auto J. en regisseur Joost Schrickx. Oftewel ik.
Ik gebruikte de reis om op J. in te praten bij het gesprek zo dicht mogelijk bij zichzelf te blijven. Uit te gaan van zijn eigen onzekerheden over zijn adhd. Zijn eigen vragen.

Toen het gesprek op het kantoor van Sandra Kooy een aanvang nam bleek J. toch de nodige afstand tot zichzelf te bewaren. Hij verviel in een soort rol van de journalist. Een rol die het gesprek er in eerste instantie zeker niet spannender op maakte. Later werd dat gelukkig beter. Toen het bijvoorbeeld ging over medicijngebruik en of J. daardoor zijn creativiteit zou verliezen. En ook toen hij tot drie keer aan Sandra Kooy vroeg wat zij van hem vond, “Heb ik het nou of niet?”, gebeurde er iets voor de camera – hoewel Sandra natuurlijk geen echt antwoord gaf – wat spannend was en wat in de montage zeker bruikbaar zal zijn.

Klaar. Iedereen redelijk tevreden. Had misschien meer ingezeten. Maar zeker ook minder.

Op naar Scheveningen. Redelijk in de buurt overigens.
We hadden geluk. Het zag er prachtig uit. Schitterende luchten en een flonkerende zee tegen de achtergrond waarvan we de dan weer peinzende, dan weer ontspannen en dan weer plotseling rennende J. op aantrekkelijke wijze konden vastleggen. Als plakshots, als vulshots, als je weet maar nooit shots.

Op naar de laatste bestemming. Het tropische Tikibad in Wassenaar. Om daar J. vast te leggen in een positie waarin hij naar eigen zeggen altijd rust in zijn hoofd ervaart. Drijvend op een luchtbed op kabbelende golven.
Hoewel we in Scheveningen goed hadden gegeten was iedereen kennelijk toch moe na deze lange draaidag. Het kostte ons bijna een uur om het zwembad te vinden en toen we eenmaal binnen waren ging bijna alles fout wat fout kon gaan. De lens van de camera besloeg van het vochtige klimaat, het zwembad ging dicht en alle bezoekers verdwenen, het licht was slecht en nauwelijks mee te werken, door de overal aanwezige tegeltjes lukte het niet om het zo gewenste tropisch sfeertje vast te leggen, de computergestuurde waterval besloot ermee op te houden …
Ik heb de beelden nog niet gespot maar vrees met vreze.

Die dag gelukkig geen tijd om daar langer over na te denken. Het was al laat. We moesten terug naar Amsterdam om de apparatuur terug te brengen. En om J. op de trein naar Nijmegen te zetten. Die hij dus miste. Waardoor er voor mij weinig anders op zat dan hem een lift naar Nijmegen aan te bieden. Waardoor ik om 4 uur op mijn bed lag.
Om 7 uur wordt mijn dochtertje wakker.

Net als adhd’ers slapen ook regisseurs en producenten vaak laat. En slecht.

Tags: adhd, documentaire.

11 augustus 2008 was het dan zover.
J. had zijn ADHD intake-gesprek in het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen.
En wij hadden geregeld dat wij daarbij mochten zijn met onze film crew:
Regie: Joost Schrickx, camera: Simon Sliphorst en geluid: Harro Henkemans.
Wat was Jochanan goed!
Hij acteerde, schmierde, flirtte met de co-assistente, was bang voor de bloedprik en bouwde dat dramatisch mooi op, was zeer camerabewust … en was toch helemaal zichzelf. Helemaal J.
Kortom, een goede keuze voor deze documentaire. Een bijzondere keuze.
En toen kwam de conclusie van de psychiater. Heel dubbel. Ergens hoopten we dat hij zou zeggen dat alles wees op adhd. Dat zou goed zijn voor het vervolg. Goed zijn voor de documentaire. Maar wel lullig voor J.
Dat maakt deze film zo moeilijk voor mij als regisseur. En producent. Twee lastig te combineren petten. Ik mag J. graag. En hoop voor hem het beste. Maar voor mijn film zou het niet slecht zijn als …
Onze professionele gebeden werden verhoord. Dr. Kan zette er zelfs een ‘flesje wijn op in’ dat J. adhd heeft. Maar wilde alvorens tot een conclusie te komen eerst nog zijn vriendin en zijn zus spreken.
Een volgende keer.
De tijd zal het dus leren!

Tags: adhd, documentaire.

Hoe bepaal je nu wat de ontwikkeling, de verandering in de tijd, is die je met je film wil laten zien? Zodat de kijker niet zef gaat bepalen hoe hij je film interpreteert maar dat jij hem een stap voorblijft?
Dat doe je met een premisse. Dat is de kleinst mogelijke formulering waarin je de ontwikkeling van je film, van begin, tot midden, tot einde, kunt samenvatten.
Liefde overwint zelfs de dood!
Of, met mijn produkt versla je al je concurrenten.
Of, als je deze regels toepast houd je tijd over voor andere dingen. (Over deze premisse in een later stadium meer. Beloofd!)
Een goede premissie kun je bijna altijd samenvatten als:
Iets leidt tot iets, meestal: een eigenschap leidt tot een situatie.
Liefde leidt tot overwinning van de dood.
Gebruik van mijn produkt leidt tot vernietiging van al uw concurrenten.
Als je je premisse kunt samenvatten als iets is iets, is dat meestal een veeg teken.
Over ‘liefde is mooi’ kun je geen film maken. Wel een foto, een gedicht of een beeldhouwwerk.
Ook met de premisse ‘mijn produkt is het allerbeste’ maak je het jezelf niet makkelijk, want ook deze premisse is niet geeigend voor het medium film, een medium van ontwikkeling bij uitstek.
Iets leidt dus tot iets!
En hoe je met zo’n premisse je verhaal kunt vormgeven en strukturen, daarover volgende keer meer.

Meer weten?

Tags: Scenario, Seovideo.

Ok, we gaan dus een documentaie maken waarin een acteur fungeert die we in allerlei bedachte adhd gerelateerde situaties brengen om zodoende binnen een beperkt aantal draaidagen een volledige documentaire te realiseren. Balancerend op de grens van fictie en realiteit.
Maar waar en hoe vind je zo gauw een geschikte acteur?

Geluidsman en editor Harro Henkemans maakte mij attent op een filmpje waarmee hij een aantal jaren geleden een prijs won: “De vleeseter”. Deze korte documentaire gaat over de tweeslachtige houding van mensen tegenover vleeseten. J., een vleeseter, koopt een koe en begeleidt haar naar de slacht. Tijdens dit proces ontstaat er een band tussen J. en de koe, Corry 61. J. twijfelt steeds meer aan zijn voornemen om Corry te gaan slachten.
Een originele invalshoek resulterend in een leuke film. Maar wat voor ons belangrijker was:
J. kon inderdaad, gezien zijn voorkomen en manier van doen, wel eens een geschikte acteur zijn voor onze adhd documentaire.
Hoe ongelovelijk geschikt bleek pas toen ik J. een tijdje later voor de eerste keer belde. Werkelijkheid en fictie raakten op onvoorziene schitterende wijze verweven.
Wat bleek namelijk. J. dacht al langere tijd dat hij wel eens adhd zou kunnen hebben en had zojuist een eerste adhd intakegesprek met een psychiater aangevraagd.
Voor ons een buitenkans. Mooier dan dit zouden we ons streven om op de grens van fictie en realiteit te balanceren nooit meer kunnen verbeelden.

Zonder nog verder te zoeken naar mogelijke alternatieven besloten we met J. in zee te gaan.

Tags: adhd, documentaire.

Zo rond mei 2008 kreeg Pelicula het wat rustiger omdat de documentaire ‘Boer tot Boer – De stem van Ile a Morphil’ zijn voltooing naderde.

En toen vonden we het toch wel zonde dat we nog niets gedaan hadden met het geld dat Stichting Kinderpostzegels, De Hersenstichting en Stichting Voorzorg ons toegezegd hadden om een documentaire over ADHD te ontwikkelen. We realiseerden ons tegelijkertijd echter ook dat het totale bedrag van € 20.000 niet afdoende zou zijn om verschillende hoofdpersonen langere tijd met een (dure) cameraploeg te volgen in afwachting van een moment dat er iets gebeurt dat interessant voor de documentaire kon zijn.
Daarom besloten we het plan te herschrijven. En de documentaire niet op te bouwen rondom ‘echte’ mensen die iets te maken hebben met de adhd problematiek maar rondom een acteur. Het grote voordeel van een acteur is dat het mogelijk wordt situaties te laten naspelen, scènes van tevoren te scripten, bepaalde accenten te laten zetten en een humorlaag met het verhaal te integreren, bijvoorbeeld als de acteur het relaas van zijn zoektocht in zijn theatershow verwerkt.

Hierdoor zal de documentaire zich gaan afspelen op het subtiele grensgebied tussen fictie en realiteit. Een bijkomend voordeel van dit concept is dat het aantal draaidagen beperkt blijft, hetgeen de kosten zal drukken zodat we als het meezit binnen de genoemde € 20.000 kunnen blijven.

Deze vorm ‘tussen realiteit en fictie’ werd overigens al eerder door maker Joost Schrickx met succes toegepast, zoals bij de realisatie van een 10-delige serie over een Amsterdamse 4 Havo-klas, “17” (MTV) en de gedramatiseerde voorlichtingsfilm “Like Dolphins can swim” (Murekla BV) en bij het scenario van de series “Finals” (IDTV, BNN) en “Westside” (AT5).
Dit is echter de eerste keer dat hij op basis van dit concept een langere documentaire gaat maken.

Deze vorm zal ertoe bijdragen dat de documentaire aantrekkelijk en aansprekend zal zijn voor een grote groep mensen, en niet alleen voor direct betrokkenen. Hierdoor zal de documentaire – meer dan een voorlichtingsfilm – taboes doorbreken wat betreft de wijze waarop de samenleving over ADHD denkt en oordeelt.

En dat is de bedoeling!

Tags: adhd, documentaire.

Je kunt van een product, een bedrijf of een ding een foto maken. Je kunt er ook een beeldhouwwerk van maken, misschien zelfs een gedicht. Maar geen film.
Film bestaat uit een heleboel (in digitale video 25) beeldjes per seconde. En iemand die naar al die beeldjes kijkt zal ontwikkeling in die beeldjes willen zien. Een verschil tussen het begin, het midden en het eind. Dat is de enige manier waarop een kijker naar al die getoonde beeldjes kan kijken.
Zelfs als je iemand twee foto’s laat zien van een en hetzelfde product, bedrijf of ding zal die iemand op zoek gaan naar verschillen. Worden verschillende aspecten of elementen van hetzelfde object getoond, zijn de foto’s genomen op verschillende momenten in de tijd of wat kan anders de bedoeling van de fotograaf zijn dat ie mij twee gelijkende foto’s vertoont?

Een kijker zal dus altijd als ie naar een film of filmpje kijkt op zoek gaan naar een ontwikkeling, in tijd, in karakter van een hoofdpersoon of anderszins. Daarom is het voor een maker raadzaam om zelf bij het maken van de film al na te denken over een ontwikkeling die hij met zijn film wil laten zien. Om te voorkomen dat de kijker met het materiaal aan de haal gaat en er een volledig onbedoelde interpretatie inlegt.

Hoe maak je nu een film denkend vanuit en op basis van een ontwikkeling?

Daarover volgende keer meer.

Tags: Scenario, Seovideo.

In de loop van 2006 ontstond binnen Pelicula het idee om over de wondere wereld van de ADHD een documentaire te maken. Een documentaire bedoeld om misverstanden en vooroordelen t.a.v. dit verschijnsel, zowel ten positieve als ten negatieve, tegen het licht te houden.

Vervolgens schreven we een Projectplan, een Communicatie- en Distributieplan en een synopsis. En we maakten een begroting en een financieringsplan. Met al deze documenten als bijlage dienden we een aanvraag in bij verschillende fondsen, o.a. via de algemene subsidie website “ aanvraag.nl”.

Dit leverde een aantal afwijzingen maar ook een aantal positieve reacties op! Zowel Stichting Kinderpostzegels Nederland als de Herenstichting bleken dusdanig enthousiast over de plannen van Pelicula dat ze bereid waren ons financieel tegemoet te komen in de uitvoering van onze plannen. Hun bijdragen waren echter bij lange na niet genoeg om de volledige begroting voor deze documentaire, die ook toen al de werktitel “ Stel je niet aan!” had, te dekken.

Zelfs toen er nog een garantie subsidie van Stichting Voorzorg Utrecht bijkwam was de begroting nog niet voor de helft gedekt. Er moesten dus meer subsidiënten gezocht worden, meer voorstellen geschreven worden en we moesten onze plannen kennelijk met nog meer enthousiasme en nog duidelijker presenteren.

Daarom besloten we de research te verdiepen en van de personen die bij deze research betrokken waren opnames te maken en om daar een enthousiasmerende pilot-montage van te maken. En dat alles om niet. Met Joost Schrickx als regisseur, Robert Weijs als cameraman en Harro Henkemans als editor leverde dit een aardige filmische impressie op. Een portret van een moeder met een zoontje met adhd, van een jonge moeder met adhd en van een alleenstaande man met adhd.

Het resultaat hiervan valt overigens te bekijken op de project website.

Ondanks al deze inspanningen, ondanks alle energie die erin gestopt werd, ondanks het feit dat zelfs een aantal – rijke – farmaceuten werd aangeschreven met het verzoek bij te dragen in de realisering, ondanks de commitverklaringen die Pelicula ontving van de vereniging voor kinderen met adhd, Balans, en de vereniging voor volwassenen met adhd, Impuls, lukte het niet om nog meer budget bij elkaar te schrapen.

Ondertussen kreeg Pelicula het druk met een aantal andere interessante projecten, zoals een documentaire over de samenwerking trussen Nederland en een klein woestijngebied in Senegal: Boer tot Boer.

De adhd documentaire plannen werden als gevolg van een en ander – voorlopig – in de ijskast gezet. Met het gevaar dat ook in dit geval, zoals zo vaak, uitstel afstel zou betekenen.

Maar dat liep gelukkig anders. Totaal anders!

Tags: adhd, documentaire.

Bij het ontwikkelen van een concept voor een korte Internetfilm waarmee de maker de aandacht op een product, een dienst of bedrijf wil vestigen, kan de volgende vuistregel waardevol zijn.

Hey you see so!

Kort gezegd komt deze vuistregel op het volgende neer:
Hey: Trek de aandacht van de kijker, door iets geks, iets heftigs, iets onverwachts. Idealiter is deze aandachtstrekker tegelijkertijd de allerkortste samenvatting van de essentie van de film.
You: Maak de kijker duidelijk waarom – juist – hij of zij het filmpje moet zien. Spreek hem of haar op een of andere manier persoonlijk aan.
See: Vertel vervolgens het verhaal dat je wil vertellen. De eigenlijke inhoud van het filmpje. Met bij voorkeur een twee of drietal elementen die nieuw zijn voor de kijker, waardoor hij of zij verrast of ‘gebonden’ wordt.
So!: Sluit af met een conclusie. Iets waarvan je hoopt dat het bij de kijker blijft hangen. Iets wat hem of haar aanzet tot een bepaalde handeling of (gedrags) verandering.

Meer weten?

Tags: Seovideo.